De 5%-regel
Tot 1 januari 2021 kwam het regelmatig voor dat er na loonbeslag geen afdracht aan de deurwaarder plaatsvond omdat het inkomen lager was dan de beslagvrije voet. De wetgever vond dit een onwenselijke situatie. Memorie van Toelichting: “Schuldenaren moeten op hun verantwoordelijkheid worden gewezen en mogen niet het gevoel krijgen dat zij voor schuldeisers onaantastbaar zijn.”
Vandaar dat per 1 januari 2021 voor de beslagvrije voet de 5%-regel is ingevoerd. Wanneer de berekende beslagvrije voet hoger is dan 95% van het netto inkomen inclusief vakantiegeld, wordt de beslagvrije voet vastgesteld op 95% van het netto inkomen inclusief vakantiegeld.
Aangezien het vakantiegeld 8% van het bruto inkomen bedraagt en bij een laag inkomen vrijwel geen belasting en premies wordt afgedragen. Is het netto-vakantiegeld gelijk of hoger dan 5% van het netto inkomen incl. vakantiegeld. Dit betekent dat bij een goede toepassing van de 5%-regel alleen het vakantiegeld (grotendeels) onder het beslag valt. Ten minste als het goed gaat.
Twee methodes
In de praktijk komen twee methodes voor om bij een laag inkomen toch maandelijks een extra afdracht te ontvangen:
1. De beslagvrije voet verkeerd berekenen
2. De werkgever opdracht geven extra af te dragen
Methode 1: De beslagvrije voet verkeerd berekenen
De beslagvrije voet wordt d.m.v. een rekentool berekend aan de hand van gegevens uit de Basisregistratie Personen en de Polisadministratie. In de Polisadministratie staat het inkomen van de debiteur. De beslagvrije voet wordt berekend aan de hand van een gemiddeld inkomen over een periode van drie maanden. Ook wordt het bruto inkomen omgerekend naar een netto inkomen. Wanneer het vakantiegeld niet maandelijks aan de debiteur wordt uitbetaald is dit berekende netto inkomen exclusief vakantiegeld.
Stel dat het netto bedrag exclusief vakantiegeld € 1408 is en dat de medewerker van het deurwaarderskantoor aangeeft dat dit inclusief vakantiegeld is, dan gebeurt het volgende. Op de modelmededeling beslagvrije voet (het bericht dat naar de debiteur gaat) staat dan dat het netto-inkomen € 1408 inclusief vakantiegeld is, met als gevolg dat de beslagvrije voet berekend wordt op € 1338 (= 95% x 1408). Zie het volgende voorbeeld.
(...)
In dit voorbeeld valt maandelijks € 70 (= 1408 – 1338) onder het beslag en in de maand mei het vakantiegeld.
Wanneer in de rekentool aangegeven zou zijn dat het netto inkomen ad. € 1408 exclusief vakantiegeld is, dan zou het rekenprogramma dit hebben verhoogd met het netto vakantiegeld. De beslagvrije voet is dan gelijk aan 95% van het netto inkomen verhoogd met dit vakantiegeld. De berekende beslagvrije voet zou dan € 1440 zijn, met als gevolg dat alleen het vakantiegeld (op een deel na) onder het beslag zou vallen.
Methode 2: De werkgever opdracht geven extra af te dragen
Een tweede methode om bij beslag op een laag inkomen toch een maandelijkse afdracht te krijgen, is de werkgever hiervoor de opdracht geven. Nadat loonbeslag is gelegd moet de werkgever een verklaringsformulier invullen. Op dit formulier geeft de werkgever aan of de debiteur bij hem in dienst is, hoeveel het salaris bedraagt, of er al loonbeslag is gelegd, etc. Vervolgens bevestigt de gerechtsdeurwaarder de ontvangst van het formulier en geeft aan met welke beslagvrije voet rekening moet worden gehouden.
De volgende passage komt uit zo’n brief. Alleen hier staat iets heel opmerkelijks in.
Met deze brief wordt in feite aan de werkgever gevraagd om de beslagvrije voet niet te respecteren door naast het vakantiegeld ook maandelijks 5% extra af te moeten dragen. Over deze kwestie loopt een procedure bij de Kamer voor gerechtsdeurwaarders.
Schade
De gehanteerde werkwijze heeft tot gevolg dat de debiteur 5% onder het bestaansminimum terecht komt met alle gevolgen van dien. De beslagvrije voet is het absolute bestaansminimum. Door deze niet te respecteren kan dit tot gevolg hebben dat bepaalde kosten niet betaald kunnen worden en er nieuwe schulden ontstaan.
Daarnaast heeft deze werkwijze tot gevolg dat de gerechtsdeurwaarder meer kosten in rekening brengt. Immers bij beslag op een inkomen worden kosten in rekening gebracht voor de inning en verdeling. Bij maandelijkse afdracht gaat het om maandelijkse extra kosten. De volgende tabel laat zien hoeveel de schade bedraag. Bij een enkelvoudig beslag wordt bij maandelijkse afdracht op jaarbasis € 165,22 excl. btw (= 180,24 – 15,02) teveel in rekening gebracht.
Beslag op bijstand
De hiervoor vermelde methodes komen niet voor bij beslag op bijstand. De gemeente zorgt er namelijk zelf voor dat er 5% wordt afgedragen en niet meer. Hier speelt overigens wel een ander probleem, namelijk dat er gemeenten zijn die bij beslag op een volledige bijstandsuitkering maandelijks aan de deurwaarder afdragen. Vanuit SchuldInfo hebben we twee proefprocedures gevoerd met als uitkomst dat maandelijks afdragen niet geoorloofd is. Kijk hier voor meer info.
Oproep
Wanneer bij beslag op een laag inkomen (werkgever, uitkeringsinstantie, niet bijstand) maandelijks aan de deurwaarder wordt afgedragen, dan is dat een signaal dat mogelijk het hier vermelde probleem aan de orde is.
Vanuit SchuldInfo willen we dit probleem verder onderzoeken en aanpakken. Kom je dit tegen, stuur dan een e-mail naar info@schuldinfo.nl
Meer informatie