Rechter kritisch over extreme verhoging verkeersboetes

Bron: André Moerman
uur

Wanneer je een verkeerboete opgelegd krijgt en je betaalt ‘m niet op tijd dan kan deze uiteindelijk verdriedubbelen. Zo wordt een boete van 250 euro uiteindelijk 750 euro. De rechtbank Midden-Nederland moest oordelen over een beroep tegen een verhoging, als gevolg van een betaling die een dag te laat was. Dit had geen positief resultaat voor betrokkene want er staat geen beroep open tegen deze verhoging. Maar de rechter maakt wel gebruik van de gelegenheid om een signaal af te geven aan de wetgever. De verhouding tussen de verkeersboetes en de verhogingen daarvan staan niet in balans.

Wat er aan vooraf ging
Op 17 februari 2023 is aan X een administratieve sanctie opgelegd van € 250,00. De boete is opgelegd vanwege het niet stoppen voor een rood verkeerslicht. Er zijn ook administratiekosten opgelegd van € 9,-.
Op 2 mei 2023 is de boete verhoogd met € 125,- (50%), omdat de betrokkene niet had betaald. Op 3 oktober 2023 is de boete verhoogd met € 375,- (100%), omdat de betrokkene niet had betaald.
Op 4 oktober 2023 heeft de betrokkene € 384,- betaald, waarna nog € 375,- resteert. 
Op 26 oktober 2023 heeft X administratief beroep ingesteld. Daarin staat:

“De boete is al betaald en nu moet ik nog meer betalen. Er liep eerst een regeling, deze is door persoonlijke en financiële problemen niet nagekomen. Ik heb toen een brief gekregen en alles in zijn geheel betaald samen met nog een andere boete. Dit was een bedrag van bijna 500 euro. En nu moet ik alsnog 375 euro betalen, dit is toch niet normaal.”


De officier van justitie heeft het administratief beroep van de betrokkene niet-ontvankelijk verklaard.
Tegen de beslissing van de officier van justitie heeft de betrokkene beroep ingesteld bij de kantonrechter. Daarin staat:

“Ik probeer mijn schulden te betalen maar er komt steeds meer bij. […] Als slachtoffer van de toeslagenaffaire heb ik veel leed moeten meemaken en hiervan probeer ik langzaam terug te krabbelen. […] Ik wil schuldenvrij leven, maar dit wordt mij onmogelijk gemaakt.”


Beoordeling t.a.v. de bevoegdheid
Het is mogelijk om administratief beroep in te stellen tegen de oorspronkelijke verkeersboete, maar niet tegen de verhogingen van respectievelijk 50% en 100%. De kantonrechter verklaart het beroep om die reden ongegrond. Als X de verhogingen wil aanvechten kan dat alleen door de Staat te dagvaarden voor de civiele rechter.

X kan wel aan het CJIB vragen of de tweede verhoging kan worden kwijtgescholden. Vanaf juni 2025 mag het CJIB een verhoging namelijk kwijtschelden, als er niet betaald is vanwege overmacht of als een verhoging leidt tot “onevenredige hardvochtige effecten”. De regering heeft aan de Tweede Kamer laten weten dat er een wetswijziging komt om dit te regelen, maar dat het CJIB als interim-maatregel al verhogingen mag kwijtschelden, in afstemming met het openbaar ministerie. Hierover staat inmiddels ook informatie op cjib.nl. De kantonrechter benadrukt dat deze mogelijkheid niet betekent dat de verhoging inderdaad wordt kwijtgescholden, want dat kan alleen in heel uitzonderlijke gevallen.


Signaal aan de wetgever
De kantonrechter vindt de mogelijkheid om verhogingen kwijt te schelden een verbetering in het rigide inningsproces van Wahv-boetes. Hij ziet in deze zaak aanleiding om ook iets te overwegen over de hoogte van de verhogingspercentages. 

11. De verhogingen die de Wahv verbindt aan niet betalen zijn enorm. In deze zaak loopt een oorspronkelijke boete van € 250,- op tot een bedrag van € 759,-. Toen de Wahv in 1990 in werking trad, ging het nog om verhogingen van 25% en van 50%. Bij een wetswijziging in 2011 zijn de verhogingen zonder veel omhaal van woorden verdubbeld tot 50% en 100%. De enige toelichting die daarbij werd gegeven, was dat deze forse verhoging een prikkel zou vormen voor een overtreder om zijn boete tijdig te voldoen.

12. Inmiddels is de Tweede Kamer van oordeel dat de wettelijke verhogingen te fors zijn. Op 2 oktober 2024 is een motie aangenomen, waarin is overwogen dat een verlaging van de verhogingskosten van Wahv-boetes gewenst en noodzakelijk is en waarin de regering wordt verzocht in kaart te brengen hoe dat vorm kan krijgen. En op 21 november 2024 is een motie aangenomen waarin is overwogen dat kwetsbare mensen door de bijkomende kosten van verkeersboetes in de knel komen en is verzocht om financieringsruimte te zoeken voor een verlaging van deze kosten.

13. De regering volgt de wens van de Tweede Kamer niet. De staatssecretarissen van Justitie en Veiligheid hebben op 18 november 2024 in reactie op de eerste motie laten weten dat er in het regeerprogramma geen geld beschikbaar is gesteld voor verlaging van de ophogingspercentages. Op 4 april 2025 hebben zij dit in reactie op de tweede motie herhaald.

De kantonrechter steunt de wens van de Tweede Kamer om de percentages te verlagen
14. Hoewel kantonrechters juridisch geen ruimte hebben om iets met een verhoging van een Wahv-boete te doen, zijn die verhogingen regelmatig onderwerp van gesprek op de zitting. Het zijn juist de kantonrechters van de rechtbanken waar iemand voor het eerst zijn verhaal kan doen over de gevolgen van het niet betalen van een boete. Vaak zijn dat mensen die moeilijk rondkomen en die iedere maand keuzes moeten maken over welke rekening zij wel en niet kunnen betalen. Soms lukt het de kantonrechter om op de zitting een afspraak te maken met de officier van justitie over het intrekken van de verhogingen. Dat is voor de buitenwereld niet zichtbaar. Er is meestal geen publiek dat Wahv-zittingen wil bijwonen en de uitspraken van de kantonrechters worden voor het overgrote deel niet gepubliceerd op rechtspraak.nl.

15. De kantonrechter erkent dat het belangrijk is dat verkeersboetes tijdig betaald worden en dat de verhogingen daarvoor een prikkel kunnen zijn. Maar in de praktijk blijkt vaak dat het maar zeer de vraag is of de verhogingen daadwerkelijk een prikkel zijn om tijdig te betalen, of dat het iemands financiële situatie alleen maar erger maakt. De toegang tot de nieuwe kwijtscheldingsregeling is zo beperkt, dat die daarvoor meestal geen uitkomst zal bieden.

16. De toeslagenaffaire heeft duidelijk gemaakt dat rechters knelpunten in wetgeving moeten signaleren. Dat doet de kantonrechter met deze uitspraak, door een signaal te geven vanuit de praktijk van de Wahv-rechtspraak in eerste aanleg. Die praktijk illustreert dat de verhouding tussen de Wahv-boetes en de verhogingen daarvan niet in balans is. De Tweede Kamer heeft daar terecht oog voor. De kantonrechter ondersteunt de wens van de Tweede Kamer tot het verlagen van de verhogingspercentages van Wahv-boetes.


Meer informatie


<< Nieuwsoverzicht