Systematiek beslagvrije voet wijzigt ingrijpend

Bron: André Moerman
uur

Het wetsvoorstel tot wijziging WWB met o.a. de invoering van de gezinsnorm,  is inmiddels aangenomen door de eerste kamer. Deze wetswijziging die in werking treedt met ingang van 1 januari 2012, zal ook de berekening van de beslagvrije voet ingrijpend wijzigen. Een overzicht.

Gezinsnorm en huishoudtoets
In de nieuwe WWB komen ouders en hun meerderjarige thuiswonende kinderen gezamenlijk de gezinsnorm toe. Er is dus geen sprake meer van een zelfstandig recht op bijstand. Het inkomen van het kind is van invloed op het recht op bijstand van de ouders en vice versa. Er worden twee uitzonderingen gemaakt. Tot het gezin wordt niet gerekend
- studerende kinderen bij wie het inkomen (inclusief norm levensonderhoud wsf) niet hoger is dan € 1.059,49 per maand;
- zorgbehoevenden die minimaal 10 uur zorg nodig hebben, vastgesteld middels een indicatiebesluit.

Hoe het was en wordt
Met een aantal voorbeelden is goed duidelijk te maken wat de verschillen zijn tussen de oude en de nieuwe systematiek.

Voorbeelden 1:
Moeder met een kind van 16 en een kind van 18 jaar dat studeert (totaal inkomen lager dan 1.059,49)
- was: norm alleenstaande ouder
- wordt: norm alleenstaande ouder

Voorbeeld 2:
Moeder met een kind van 16 en een kind van 18 jaar dat werkt
- was: norm  alleenstaande ouder
- wordt: gezinsnorm

Voorbeeld 3:
Moeder met een kind van 18 en een kind van 20 die allebei studeren (totaal inkomen per kind lager dan 1.059,49)
- was: norm alleenstaande
- wordt: norm alleenstaande

Voorbeeld 4:
Moeder met een kind van 18 en een kind van 20. De jongste studeert, de oudste werkt.
- was: norm alleenstaande
- wordt: gezinsnorm

Wisselingen
De toepasselijk norm kan regelmatig wisselen. Wanneer een ouder met een meerderjarig studerend kind woont ontvangt de ouder een bijstandsnorm voor een alleenstaande. Wanneer het kind in de zomerperiode naast de studiefinanciering meer gaat werken en het inkomen inclusief de norm voor studiefinanciering meer dan 1.059,49 per maand gaat bedragen, is in die maanden de gezinsnorm van toepassing.

Meerderjarige kinderen betalen mee
De wijziging van de bijstandsnormen is direct van invoed op de beslagvrije voet. Voor ouders én meerderjarig thuiswonende kinderen zal namelijk ook een gezamenlijke beslagvrije voet gaan gelden.
In de huidige situatie is het zo dat bij beslag op inkomen alleen de partner van de schuldenaar indirect meebetaalt aan de schulden. De beslagvrije voet die geldt voor het beslag op het inkomen wordt namelijk verminderd met het inkomen van de partner, tot maximaal de helft van de beslagvrije voet.
De wetswijziging heeft tot gevolg dat ook het inkomen van meerderjarige kinderen zal meetellen bij de berekening van de beslagvrije voet. Zij gaan dus indirect meebetalen aan de schulden van de ouders.

Voorbeeld
Eerder op schuldinfo heb ik het volgende voorbeeld gegeven. 
Het huishouden bestaat uit een vader, moeder en een 20-jarige zoon. Ze ontvangen per maand de volgende inkomsten:
- vader ontvangt een WAO-uitkering € 1500;
- moeder ontvangt een heffingskorting minstverdienende partner € 167;
- zoon werkt in een fabriek en ontvangt € 500.
Een gerechtsdeurwaarder legt beslag op de WAO-uitkering. Afgezien van de woonkosten en premie ziektekostenverzekering bedraagt de beslagvrije voet volgens de huidige berekening:

Huidige berekening beslagvrije voet
- basisnorm beslagvrije voet echtparen   €  1.187,87
- inkomen partner tot max helft beslagvrije voet (€ 593,94)€     167,00 -
                                       beslagvrije voet€   1020,87

Dit betekent dat het UWV maandelijks € 479,13 (= € 1500-1020,87) aan de gerechtsdeurwaarder moet afdragen 

Toekomstige berekening beslagvrije voet
- basisnorm beslagvrije voet echtparen   €  1.187,87
- inkomen gezin tot max helft beslagvrije voet (€ 593,94)€     593,94 -
                                       beslagvrije voet€     593,94

Dit betekent dat het UWV maandelijks € 906,07 (= 1500-593,93) aan de gerechtsdeurwaarder moet afdragen. 

Dit voorbeeld laat zien dat inkomens van meerderjarige kinderen meetellen in de berekening van de beslagvrije voet en dat ze dus indirect meebetalen aan de schulden van hun ouders. Overigens het omgekeerde kan natuurlijk ook. Wanneer in dit voorbeeld de zoon een schuld zou hebben en op zijn inkomen beslag zou zijn gelegd, zou de beslagvrije voet verlaagd worden met het inkomen van zijn ouders, tot maximaal de helft van de beslagvrije voet. De ouders betalen dan indirect mee aan de schulden van hun zoon. 
In het bovengenoemde voorbeeld heeft deze systematiek overigens tot gevolg dat er geen beslagruimte is. Het inkomen van de zoon is namelijk lager dan de halve beslagvrije voet.

Studerend of zorgbehoevend
Bij de verlening van bijstand wordt een uitzondering gemaakt voor studerende kinderen en zorgbehoevenden. Zoals het nu geformuleerd is geldt voor de berekening van de beslagvrije voet alleen de uitzondering voor studerenden. Studerende kinderen met een inkomen niet meer dan 1.059,49 per maand worden ook voor de berekening van de beslagvrije voet niet tot het gezin gerekend.

Meer informatie:
- Normen beslagvrije voet 2012
- Brief LOSR aan De Krom over wijziging berekening beslagvrije voet
- Parlementaire behandeling wetsvoorstel wwb en wijziging beslagvrije voet
- Kinderen draaien op voor schulden (Telegraaf)
- Kinderen gaan meebetalen aan schulden ouders (Nederlands Dagblad


Reageren?
- Reageer via schuldinfo op LinkedIn