Hoge Raad beslist: bewindvoerder krijgt standaard een vergoeding bij verhuizing

Bron: André Moerman
uur

Door rechters werd verschillend geoordeeld over de voorwaarden waaronder een bewindvoerder een extra beloning mag vragen wanneer een onder bewind gestelde is verhuisd en betrokkene geen mentor heeft. Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden en het Gerechtshof Den Haag oordeelde dat voldoende is dat er extra werkzaamheden zijn verricht en de onder bewind gestelde dit niet zelf kan doen. Het Gerechtshof Den Bosch hanteerde een strenger criterium. De extra werkzaamheden moeten andere dan administratieve werkzaamheden zijn.

De Hoge Raad ziet het heel anders. Een bewindvoerder heeft altijd recht op de forfaitaire beloning voor werkzaamheden die hij moet verrichten voor een verhuizing van de onder bewind gestelde als er geen mentor is die de verhuizing kan regelen. Gelet op de keuze van de wetgever voor een forfaitair systeem dat eenvoudig is te hanteren, is daarbij niet van belang of betrokkene zelf in staat is de verhuizing te regelen.


Hoe is de extra beloning geregeld?
De beloning voor de bewindvoerder is geregeld in de “Regeling beloning curatoren, bewindvoerders en mentoren". Ten aanzien van de verhuizing is het volgende geregeld in art. 2 lid 5 onder b:

Naast de jaarbeloning kent de kantonrechter in voorkomende gevallen de volgende beloningen toe:
(…)
b. voor een verhuizing, de verkoop of ontruiming van een woning € 412;

In de toelichting op de regeling staat onder meer:

De werkzaamheden in het kader van een verhuizing vallen in beginsel onder de taak van de mentor. Daarom dient een beloning voor werkzaamheden in het kader van een verhuizing alleen te worden toegekend indien de rechthebbende daartoe zelf niet in staat is en er geen mentor is die de verhuizing kan regelen.


Het Landelijk Overleg Vakinhoud Toezicht (LOVT) van kantonrechters heeft Aanbevelingen meerderjarigenbewind vastgesteld waarin een strengere regel is opgenomen. Volgens deze aanbeveling horen de administratieve werkzaamheden bij een verhuizing in beginsel tot de gewone werkzaamheden van een bewindvoerder. Volgens deze aanbeveling is een extra beloning alleen mogelijk voor extra werkzaamheden die een bewindvoerder moet verrichten ten aanzien van de feitelijke verhuizing van betrokkene, er geen mentor is en betrokkene dit niet zal kan verrichten. Deze aanbevelingen zijn voor de rechter niet bindend, maar worden wel doorgaans gevolgd.


Verschillende rechtspraak
Inmiddels is de rechtspraak zo verschillend dat het afhankelijk waar de onder bewind gestelde woont, de bewindvoerder al dan niet voor een extra beloning aan aanmerking komt. Zp oordeelde het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden en het Gerechtshof Den Haag dat voldoende is dat er extra werkzaamheden zijn verricht en de onder bewind gestelde dit niet zelf kan doen. Het Gerechtshof Den Bosch hanteerde een strenger criterium. De extra werkzaamheden moeten andere dan administratieve werkzaamheden zijn.

Tergen de uitspraak van het Gerechtshof Den Bosch is cassatie ingesteld. Terwijl de Advocaat-Generaal de Hoge Raad adviseerde om het cassatieberoep te verwerpen, komt de Hoge Raad tot een geheel ander oordeel. 


Hoge Raad over extra beloning voor verhuizing

De Hoge Raad overweegt:

“Uit de toelichting op de Regeling beloning blijkt (a) dat de regeling als bindend instrument is ingevoerd om de rechtsverscheidenheid terug te dringen die tot dan toe gold; (b) dat uitgangspunt van de regeling is dat de bewindvoerder adequaat wordt beloond voor de uitoefening van zijn taken; (c) dat aan de regeling een forfaitair systeem ten grondslag ligt, waarbij de beloning geldt als een gemiddelde, met als doel de administratieve afhandeling te vereenvoudigen en de regeldruk voor bewindvoerders en de rechterlijke macht te verminderen. In de toelichting is over art. 3 lid 5, aanhef en onder b, Regeling beloning opgemerkt dat de werkzaamheden in het kader van een verhuizing in beginsel vallen onder de taak van de mentor en dat een beloning voor de werkzaamheden in het kader van een verhuizing alleen aan de bewindvoerder moet worden toegekend indien de rechthebbende daartoe zelf niet in staat is en er geen mentor is die de verhuizing kan regelen.
Hieruit volgt dat een bewindvoerder recht heeft op een adequate beloning voor werkzaamheden die hij moet verrichten met betrekking tot een verhuizing van de rechthebbende als er geen mentor is die de verhuizing kan regelen. Met de hiervoor genoemde uitgangspunten die aan de Regeling beloning ten grondslag liggen, strookt dat de bewindvoerder steeds recht heeft op de beloning van art. 3 lid 5, aanhef en onder b, Regeling beloning, als de rechthebbende verhuist en er geen mentor is om de verhuizing voor de rechthebbende te regelen. Gelet op de keuze van de wetgever voor een forfaitair systeem dat eenvoudig is te hanteren, is daarbij niet van belang of de rechthebbende zelf in staat is de verhuizing te regelen.”


Onder bewind gestelde is belanghebbende
In een andere procedure zijn over hetzelfde onderwerp drie prejudiciële vragen gesteld. De Hoge Raad heeft hierbij geoordeeld dat de vragen nog niet beantwoord kunnen worden omdat de onder bewind gestelde niet in de gelegenheid is gesteld om op het voornemen tot het stellen van deze prejudiciële vragen te reageren. Aangezien de onder bewind gestelde uiteindelijk de eventuele beloning voor een verhuizing moet betalen moet hij aangemerkt worden als belanghebbende. Deze uitspraak heeft op zichzelf al grote gevolgen voor de uitvoeringspraktijk omdat rechtbanken bij een verzoek om extra beloning de onder bewind gestelde niet altijd zijn mening vraagt.
De Hoge Raad houdt de zaak aan zodat het gebrek, het niet horen van de belanghebbende, kan worden hersteld.

De eerste twee prejudiciële vragen zijn overigens met de hiervoor vermelde uitspraak al beantwoord. Antwoord op de derde vraag is nog interessant:

Kunnen bewindvoerders de vergoeding met terugwerkende kracht aanvragen, met inachtneming van de verjaringstermijn van vijf jaar, of moet een andere termijn worden gehanteerd (bijvoorbeeld de einddatum van de laatste rekening en verantwoording)?


Naschrift
Volgens de Hoge Raad komt de bewindvoerder voor een extra beloning in aanmerking wanneer het verzoek aan de volgende voorwaarden voldaan wordt: 

  1. Er is sprake van een verhuizing
  2. Er is geen mentor

In tegenstelling tot het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden en het Gerechtshof Den Haag eerder oordeelden, hoeft de bewindvoerder niet aan te tonen dat de onder bewind gestelde de werkzaamheden niet zelf kan verrichten. Een mooie uitspraak die makkelijk uitvoerbaar is. Er zijn ten slotte altijd extra werkzaamheden bij een verhuizing. In het ene geval zal het veel werk zijn en in het andere geval weinig. Een forfaitaire vergoeding doet hier recht aan.

De Hoge Raad zal zich nog uitlaten over de vraag of de extra vergoeding met terugwerkende kracht kan worden aangevraagd en welke termijn hiervoor moet gelden. 


Meer informatie


<< Nieuwsoverzicht