Onverwijld
De beslagvrije voet is het absolute bestaansminimum bij de invordering van schulden. Het is net voldoende om van te leven. Vandaar dat in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering is geregeld dat wanneer de beslagvrije voet herberekend wordt en dit tot een verhoging leidt, de beslagvrije voet onverwijld moet worden aangepast. Dat wil dus zeggen ‘per direct’, ‘zonder uitstel’, ‘onmiddellijk’.
Hieruit valt ook op te maken dat alles dat samenhangt met de beslagvrije voet ook snel moet:
- Sociaal raadslieden en schuldhulpverleners die cliënten bijstaan moeten vragen met betrekking tot de beslagvrije voet snel oppakken en niet bijvoorbeeld een afspraak over een week inplannen.
- Bewindvoerders moeten de beslagvrije voet controleren en wijzigingen onverwijld doorgeven aan de deurwaarder. Bewindvoerders zijn overigens aansprakelijk wanneer ze de beslagvrije voet niet goed bewaken.
- Deurwaarders moeten een verzoek om herberekening van de beslagvrije voet direct afhandelen.
- Werkgevers en uitkeringsinstanties onder wie beslag is gelegd moeten een verhoging van de beslagvrije voet direct administratief verwerken.
Afhandelen van vragen over de beslagvrije voet
De wet geeft als termijn ‘onverwijld aanpassen’ wanneer de herberekening van de beslagvrije voet tot een verhoging leidt. Of dit het geval is wordt pas duidelijk wanneer de herberekening gemaakt wordt. Het gerechtshof Amsterdam als tuchtrechter in hoger beroep onderschrijft de noodzaak van een snelle afhandeling en komt tot een meer algemene formulering: vragen over de beslagvrije voet moeten binnen één week inhoudelijk worden beantwoord. Voor vragen m.b.t. het dossier gold al een reactietermijn van twee weken, maar deze is dus veel korter wanneer het om de beslagvrije voet gaat.
Het hof verwoordt dit als volgt:
5.5. Volgens vaste tuchtrechtjurisprudentie mag van een gerechtsdeurwaarder worden verwacht dat hij vragen met betrekking tot bij hem in behandeling zijnde dossiers binnen een redelijke termijn op duidelijke wijze beantwoordt, waarbij in beginsel een termijn van twee weken als voldoende wordt aangenomen. Bij beantwoording van vragen over de beslagvrije voet is echter bekwame spoed geboden. Deze vragen of verzoeken zijn per definitie spoedeisend omdat de beslagvrije voet tot doel heeft een beslagene een bestaansminimum te garanderen. Van de gerechtsdeurwaarder wordt bij de behandeling van verzoeken met betrekking tot de beslagvrije voet daarom een hogere mate van zorgvuldigheid en voortvarendheid verwacht. In dat verband mag van de gerechtsdeurwaarder worden verwacht dat hij in elk geval binnen een week inhoudelijk reageert.
5.6. De gerechtsdeurwaarder heeft pas op 12 juni 2024 op de e-mails van klager (van 27 mei 2024, 29 mei 2024 en 1 juni 2024) gereageerd. Dat is in dit geval dus te laat. De gerechtsdeurwaarder heeft ter zitting in hoger beroep toegelicht dat hij in die periode een week (van 3 tot 10 juni) met vakantie was, maar dat is geen rechtvaardiging voor deze late reactie. Het lag immers op de weg van de gerechtsdeurwaarder om op de bezwaren van klager te reageren vóór zijn vakantie, dan wel zorg te dragen voor adequate achtervang tijdens zijn afwezigheid of overdracht van de zaak aan medewerkers die op spoedeisende verzoeken konden reageren. Gezien het vorenstaande acht het hof, net als de kamer, klachtonderdeel b. gegrond.
Geef de beslagvrije voet een prominentere plaats in Schuldenwijzer.nl
Met deze uitspraak van het gerechtshof Amsterdam krijgt de beslagvrije voet terecht extra prioriteit. Van deurwaarders mag voortaan worden verwacht dat zij vragen over de beslagvrije voet binnen één week inhoudelijk beantwoorden. Dat maakt het des te belangrijker dat ook Schuldenwijzer.nl, het digitale beslagregister, beter wordt ingericht om vragen over de beslagvrije voet snel en efficiënt af te handelen.
Via Schuldenwijzer heeft een debiteur met DigiD momenteel toegang tot informatie over:
- welke deurwaarder beslag heeft gelegd op loon, uitkering of toeslagen;
- het resterende saldo van de vordering;
- de hoogte van de beslagvrije voet;
- welke deurwaarders gegevens uit het beslagregister hebben geraadpleegd.
Schuldenwijzer is daarmee een waardevolle voorziening, maar juist op het punt van de beslagvrije voet zijn nog belangrijke verbeteringen mogelijk.
Een eerste verbetering is het opnemen van de modelmededeling beslagvrije voet. Dit document laat zien hoe de beslagvrije voet is berekend en welke gegevens daarbij zijn gebruikt. De deurwaarder moet deze modelmededeling uiterlijk bij de overbetekening van het beslag aan de debiteur verstrekken. In de praktijk blijkt echter dat veel debiteuren dit document niet meer kunnen terugvinden of niet kunnen aanleveren aan hun hulpverlener. Wanneer de modelmededeling via Schuldenwijzer beschikbaar is, hoeven de debiteur of hulpverlener deze informatie niet meer afzonderlijk bij de deurwaarder op te vragen.
Daarnaast zou Schuldenwijzer de mogelijkheid moeten bieden om digitaal een verzoek tot herberekening van de beslagvrije voet in te dienen. Dat heeft meerdere voordelen. Bij meerdere beslagen komt het verzoek automatisch terecht bij de coördinerend deurwaarder. Bovendien is voor het deurwaarderskantoor direct duidelijk dat het verzoek betrekking heeft op de beslagvrije voet, waardoor het eenvoudiger wordt om te voldoen aan de door het gerechtshof gehanteerde reactietermijn van één week.
Wanneer Schuldenwijzer wordt aangepast, is het wenselijk de applicatie ook via eHerkenning toegankelijk te maken. Hierdoor kunnen bewindvoerders zelfstandig inloggen. Zij mogen immers geen gebruik maken van de DigiD van de onder bewind gestelde, terwijl zij wel een belangrijke verantwoordelijkheid dragen voor het bewaken van de juiste toepassing van de beslagvrije voet.
Met deze relatief eenvoudige uitbreidingen kan Schuldenwijzer niet alleen de dienstverlening aan debiteuren en hulpverleners verbeteren, maar ook deurwaarders ondersteunen bij een snelle en zorgvuldige behandeling van vragen over de beslagvrije voet.
Klachtbrief niet onverwijld aanpassen beslagvrije voet
Op SchuldInfo zijn verschillende voorbeeldbrieven over de beslagvrije voet opgenomen. De klachtbrief over het niet onverwijld aanpassen van de beslagvrije voet is naar aanleiding van de hier vermelde jurisprudentie aangepast. Zie hier voor alle voorbeeldbrieven t.a.v. loonbeslag.
Meer informatie